علوم آزمایشگاهی :: اطلاعاتی در مورد تازه های آزمایشگاه و مطالب علمی پزشکی دیگر

علوم آزمایشگاهی

اطلاعاتی در مورد تازه های آزمایشگاه و مطالب علمی پزشکی دیگر

کروموزوم فیلادلفیا

صفورا افضل نیا

بیش‌تر مبتلایان به سرطان خون CML دچار جهش (تغییر) ژنتیکی موسوم به کروموزوم فیلادلفیا هستند.

هر سلولی در بدن حاوی DNA (ماده‌‌‌‌‌‌‌ای ژنتیکی) است که تعیین‌کننده ظاهر و نوع فعالیت آن سلول است. کروموزوم‌‌‌‌‌‌‌ها حاوی DNA هستند. در سرطان خون CML، بخشی DNA یک کروموزوم به کروموزومی دیگر می‌‌‌‌‌‌‌چسبد. این دگرگونی «کروموزوم فیلادلفیا» نام دارد. این کروموزوم موجب ساخته شدن آنزیمی به نام تیروزین کیناز در مغز استخوان می‌‌‌‌‌‌‌شود که این آنزیم به نوبه خود موجب تبدیل تعداد بسیار زیادی سلول بنیادی به گلبول‌‌‌‌‌‌‌های سفید (گرانولوسیت‌‌‌‌‌‌‌ها یا بلاست‌ها) می‌‌‌‌‌‌‌شود.

کروموزوم فیلادلفیا: از طریق والدین به فرزندان منتقل نمی‌‌‌‌‌‌‌شود.

در کروموزوم فیلادلفیا. قسمتی از کروموزوم 9 و قسمتی از کروموزوم 22 می‌‌‌‌‌‌‌شکنند و جایشان را با یکدیگر عوض می‌‌‌‌‌‌‌کنند. هنگامی‌‌‌‌‌‌‌که قسمت جدا شده کروموزوم9 به کروموزم 22 می‌‌‌‌‌‌‌چسبد، ژن bcr-abl تشکیل می‌‌‌‌‌‌‌شود. کروموزوم 22 تغییر یافته، «کروموزوم فیلادلفیا» نام دارد.

ایماتینیب یک مهار کننده تیروزین کیناز جدید است که به منظور درمان CML به کار می رود. این دارو از تولید Bcr-AbI جلوگیری می کند، در نتیجه جلوی تکثیر و رشد بی رویه سلول ها گرفته خواهد شد. ایماتینیب هم چنین باعث القای مرگ سلول های دارای Bcr-AbI می شود. ایماتینیب در درمان بیماران مبتلا به CML در فاز بحرانی بیماری یا تسریع شده به کار می رود. این دارو هم چنین در فاز مزمن بیماری و زمانی موفق بوده، استفاده می شود. سرعت پاسخ دهی به دارو بر اساس پاسخ هماتولوژیک و سیتوژنیک (کاهش یا از بین رفتن کروموزوم فیلادلفیا) سنجیده می شود.

4 نظر

پنج شنبه 28 بهمن 1389، ساعت 10:42

دسته بندي ها: هماتولوژی

دستگاه سل کانتر ( آنالایزر هماتولوژی )

صفورا افضل نیا

آنالایزرهای هماتولوژی به روش امپدانس الکتریکی
آنالایزرهای هماتولوژی یا سل کانترها ، دستگاه های تمام اتوماتیکی هستند که برای اندازه گیری کمی پارامترهای خون در آزمایشگاه های پزشکی مورد استفاده قرار می گیرند . وظیفه اصلی این دستگاه ها تهیه گزارش سریع و دقیق به روشی ساده از پارامترهای اصلی خون است ، به نحوی که نمونه های غیر طبیعی از نمونه های طبیعی تفکیک گردیده و جهت انجام بررسی های بیشتر آنها از روش های متداول دیگر کمک گرفته می شود .

اجزای اصلی سل کانتر
سل کانترها معمولا از سه بخش اصلی هیدرولیک ، پنوماتیک و الکترونیکی تشکیل می گردند .

وظایف سیستم هیدرولیک
وظایف سیستم هیدرولیک شامل برداشت محصول های مورد نیاز دستگاه و نمونه خون یا Aspirating ، تخلیه
محلول ها یا خون برداشت شده یا Diapensing ، رقیق سازی نمونه یا Diluting، مخلوط کردن نمونه و محلول ها یا Mixing و افزایش محلول لیز کننده یا Lysing است .

وظایف سیستم پنوماتیک
وظیفه اصلی سیستم پنوماتیک تولید خلاء یا فشار ثابت جهت کنترل دریچه ها و همچنین کنترل حرکت محلول ها و نمونه در داخل سیستم هیدولیک است .

وظایف سیستم الکترونیکی
این سیستم توسط یک ریز پردازنده ( میکروپروسسور ) کنترل می شود و وظایف زیر را به عهده دارد :
1 ) اندازه گیری وپردازش سیگنال های حاصل از تغییر امپدانس
2 ) محاسبه و انتقال نتایج به چاپگر یا هر خروجی دلخواه در سیستم
3 ) ترسیم گراف پارامترهای اصلی
4 ) کنترل زمان اندازه گیری و توالی تست ها
5 ) اجرای برنامه Q.C و کالیبراسیون سیستم
6 ) ذخیره و بازیابی ( Save and Load ) نتایج

محلول ها و مواد مورد نیاز در دستگاه سل کانتر
الف ) محلول ایزوتون یا Diluent : برای رقیق کردن خون از یک محلول ایزوتونیک که می تواند محیطی شبیه پلاسمای خون را تأمین نماید ، استفاده می شود . بدین ترتیب که یک رسانای مناسب جهت شمارش سلول های خونی ایجاد می گردد .
ب ) محلول لیز کننده یا Lyse از این محلول برای از بین بردن غشای سلول های قرمز در کاپیلاری مخصوص شمارش WBC استفاده می شود ، بدین ترتیب تداخل اندازه بین سلول های قرمز و سفید در شمارش آنها از بین می رود . همچنین از جذب نوری مخلوطی که از لایزوهموگلوبین تشکیل گردیده است ، برای اندازه گیری غلظت هموگلوبین استفاده می شود .
ج ) محلول شستشو یا Rinse : محلول شستشو نوعی دترجنت است که برای شستشوی تیوب ها و کاپیلاری ها و مرطوب نگه داشتن آنها پس از هر سیکل اندازه گیری مورد استفاده قرار می گیرد .
د ) محلول شستشوی آنزیماتیک یا E – Z Cleanser : یک محلول آنزیمی مخصوص است که برای پاک کردن بهتر تیوب ها وکاپیلاری به صورت روزانه مورد استفاده قرار می گیرد ( قبل از خاموش کردن دستگاه ) و ضرری برای قسمت های پلاستیکی دستگاه ندارد .
ه ) محلول پاک کننده پروب ها یا Probe Cleanser : از این محلول برای پاک کردن و حل کردن لخته خون های به جای مانده در پروب ها و تیوب ها و کاپیلاری دستگاه استفاده می شود و معمولا این محلول باید 15 دقیقه در این مسیرها قرار گیرد تا مؤثر واقع شود .
و ) کالیبراتور : یک محصول خنوی با پارامترها و مقادیر مشخص و ثابت است که به صورت تجارتی و مطابق با استانداردهای مرجع پزشکی تولید می شود و از آن برای کالیبره کردن دستگاه سل کانتر استفاده می شود .
ز ) کنترل : یک محصول خونی با پارامترها و مقادیر مشخص وثابت است که به صورت تجارتی در سه نوع Low ، Normal و High تولید می شود . خون کنترل باید روزانه برای چک کردن عملکرد دستگاه سل کانتر مورد استفاده قرار گیرد .

اصول شمارش سلول های خونی
نمونه رقیق شده مورد اندازه گیری توسط یک فشار منفی به داخل روزنه WBC و RBC مکش می شود . در سیستم اندازه گیری ، یک لوله شیشه ای دقیق که لوله اندازه گیری نامیده می شود ، وجود دارد که وظیفه آن کنترل ثابت بودن حجم نمونه مورد اندازه گیری در طول یک سیکل شمارش است . در بالا و پایین این لوله اندازه گیری دو سنسور نوری قرار داده شده که فاصله بین این دو سنسور ، حجم نمونه مورد اندازه گیری را مشخص می نماید و از آنجایی که این فاصله همیشه ثابت است ، حجم های اندازه گیری شده در دیسک های مختلف شمارش نیز ثابت است .
سلول های سفید خون ( WBC ) ، سلول های قرمز خون ( RBC ) و پلاکت ها به روش امپدانس الکتریکی شمارش شده و سایز بندی می شوند . این روش بر اساس اندازه گیری تغییرات در مقاومت الکتریکی بین دو الکترود مثبت و منفی پایه گذاری شده است . شایان ذکر است که تغییرات در مقاومت الکتریکی بین دو الکترود ، ناشی از عبور ذرات و سلول های خونی با اندازه های مختلف از روزنه بین الکترودهای مثبت و منفی است . الکترودها در زیر سطح محلول در دو طرف یک روزنه که Aperture نامیده می شود ، قرار داده شده اند و تشکیل یک مسیر الکتریکی را می دهند .
سلول های خونی دارای اندازه های مختلفی هستند . بر اساس این اندازه ها ، هر سلول که از درون روزنه عبور نماید موجب افزایش امپدانس الکتریکی بین دو الکترود می شود . بدین ترتیب می توان امپدانس های ایجاد شده را به سلول های مشخص نسبت داد .
دستگاه سل کانتر سلول های خونی را به تنهایی شمارش و بر اساس اندازه دسته بندی می نماید . حجم مشخصی از نمونه رقیق شده آماده قرائت از روزنه 70 میکرومتری RBC و نیز از روزنه 100 میکرومتری WBC عبور نموده و شمارش انجام می گیرد . همچنین یک سیستم نوری برای قرائت هموگلوبین در دستگاه سل کانتر طراحی شده است . این سیستم دارای دو سنسور نوری است . وقتی محلول آماده شمارش از سنسور بالایی عبور می نماید ، سیکل شمارش آغاز می گردد و با عبور از مقابل سنسور پایینی این سیکل خاتمه می یابد ، لذا در کلیه سیکل های شمارش حجم ثابت و مشخصی از محلول آماده شمارش می شود . بنابراین اگر یک حباب و یا یک لخته خون در محلول آماده وجود داشته باشد ، سیستم سریعا اخطار می دهد و اپراتور متوجه خطا در شمارش می گردد .

سیستم نوری جهت اندازه گیری و ثبت حجم اندازه گیری

DILUTION
در خون کامل سلول ها بسیار نزدیک به یکدیگر هستند ، بنابراین برای جداسازی و روان سازی آن باید از یک محلول رقیق ساز ایزوتونیک استفاده کنیم . در سل کانترهایی که به روش امپدانس الکتریکی کار می کنند ، به دو روش می توان سیکل اندازه گیری را آغاز نمود :روش اندازه گیری خون کامل و روش اندازه گیری خون رقیق شده.

روش اندازه گیری خون کامل
در این روش 13 میکرولیتر از خون کامل توسط دستگاه مکش می شود ، سپس با 5/3 میلی لیتر محلول ایزوتون رقیق می گردد ( 269 : 1 نسبت رقیق سازی اولیه ) . سپس این محلول رقیق شده اولیه به دو قسمت تقسیم
می گردد :
الف ) 6/15 میکرولیتر از محلول رقیق شده اولیه مکش می شود و با 6/2 میلی لیتر محلول ایزوتون مجددا رقیق می گردد ( رقیق سازی ثانویه 44833 : 1 ) . این محلول برای شمارش سلول های قرمز خون ( RBC) و پلاکت ها ( PLT ) مورد استفاده قرار می گیرد .
ب ) بقیه محلول رقیق شده با نیم میلی لیتر محلول لایز ترکیب می شود ( نسبت رقیق سازی ثانویه 308 : 1 ) . این محلول برای شمارش سلول های سفید ( WBC ) و اندازه گیری غلظت HGB مورد استفاده قرار می گیرد .
روش اندازه گیری خون رقیق شده
در این روش اپراتور ابتدا 20 میکرولیتر از خون کامل را با 6/1 میلی لیتر محلول ایزوتون رقیق می سازد ( نسبت
رقیق سازی خارجی 80 : 1 ) ، سپس 7/0 میلی لیتر از محلول رقیق شده خارجی توسط دستگاه مکش می شود و مجددا با 5/2 میلی لیتر محلول ایزوتون رقیق می گردد ( نسبت رقیق سازی اولیه در داخل دستگاه 366 : 1 ) ، سپس این محلول رقیق شده اولیه به دو قسمت زیر تقسیم می گردد:
الف ) 8/24 میکرولیتر از محلول رقیق شده اولیه مکش شده و مجددا با 3 میلی لیتر محلول ایزوتون رقیق
می گردد ( نسبت رقیق سازی ثانویه 44274 : 1 ) . این محلول برای شمارش های RBC و PLT مورد استفاده قرار می گیرد .
ب ) بقیه محلول رقیق شده اولیه با 36/0 میلی لیتر محلول لایز ترکیب شده و برای شمارش WBC و اندازه گیری غلظت HGB مورد استفاده قرا می گیرد ( نسبت رقیق سازی ثانویه 366 : 1 ) .

هنگامی که سلول های خون از روزنه مخصوص شمارش عبور می نمایند ، به طور لحظه ای تغییراتی در امپدانس و الکترود مثبت و منفی دو طرف روزنه ایجاد می شود و چون این تغییر امپدانس ارتباط مستقیمی با اندازه سلول عبور کرده دارد ، می توان امپدانس های ایجاد شده را به نوع سلول ارتباط داد .
در دستگاه سل کانتر ، امپدانس های تغییر یافته تقویت می شوند.

نظر بدهيد

چهارشنبه 24 آذر 1389، ساعت 11:32

دسته بندي ها: هماتولوژی

هموگلوبین A1C

صفورا افضل نیا

مقدمه

با استفاده از روش کنترل شخصی قند خون شما می توانید در هر ساعت از شبانه روز از مقدار قند خون مطلع شوید ولی قادر به این پیش بینی نیستید که قند خون شما روی هم رفته طی ماههای گذشته چقدر بالاتر از مقدار طبیعی بوده است. آزمایش "هموگلوبین A1C" دقیقاً همین کار را انجام می دهد. در واقع این آزمایش بهترین وسیله بریا ارزیابی بلند مدت قند خون طی 3-2 ماه اخیر است. این آزمایش به شما و پزشک معالجتان نشان می دهد که برنامه درمان و کنترل دیابت شما تا چه حد موفقیت آمیز بوده است. مزیت دیگر آزمایش هموگلوبین A1C اینست که می توان مشکلاتی مانند قند خون بالای بعد از غذا و یا در طول شب را که گاهی اوقات توسط اندازه گیری با گلوکومتر تشخیص داده نمی شود به خوبی شناسایی کند.

» اساس آزمایش هموگلوبینA1C

در توضیح این آزمایش باید گفت که اصولاً هموگلوبین یکی از پروتئین های داخل گلبول های قرمز است و وظیفه حمل اکسیژن در خون را بر عهده دارد. هموگلوبین نیز مانند تمام پروتئین های دیگر بدن با قندها از جمله گلوکز ترکیب می شود. این ترکیب تا زمانی که گلبول قرمز در خون زنده است (تقریباً 120 روز) پایدار می باشد و این اساس آزمایش هموگلوبین A1C را تشکیل می دهد که هر چقدر میزان قند خون شما در طول 3-2 ماه گذشته بالاتر از مقدار طبیعی باشد، درصد هموگلوبین A1C خون شما با گلوکز ترکیب شده است نیز بیشتر خواهد بود. به عنوان مثال مقدار هموگلوبینA1C بین 6، 7و 8 درصد به ترتیب بیانگر قند خون 120mg/dlو 150mg/dlو 180mg/dl طی 3-2 ماه گذشته است.

در افراد دیابتی مقدار هموگلوبین A1C که با گلوکز ترکیب شده است کمتر از 6 درصد می باشد. در افراد مبتلا به دیابت این درصد بر اساس نحوه کنترل دیابت و قند خون متفاوت است. هموگلوبین A1C کمتر از 7 درصد بیانگر کنترل دیابت و قند خون می باشد و مقادیر بالای 8 درصد نشان می دهد که شما باید در روش درمان دیابت خود تجدید نظر کنید. بنابراین هدف از درمان موفق دیابت رساندن مقدار هموگلوبین A1C به کمتر از 7 درصد می باشد. البته تحقیقات نشان داده اند که کاهش مقدار هموگلوبین A1C به هر میزان باعث کاهش عوارض بلند مدت دیابت خواهد شد و این امر به مقدار هموگلوبین A1C اولیه بستگی ندارن.

» مقادیر ایده آل هموگلوبین A1C در سنین مختلف

مقدار ایده آل هموگلوبین A1C در سنین مختلف متفاوت است. به عنوان مثال از آنجایی که هر چه مقدار این هموگلوبین پایینتر باشد، احتمال بروز حملات هیپوگلیسیمی (پایین افتادن قند خون) نیز بیشتر خواهد بود، در کودکان قبل از سنین دبستان که وجود قند خون پایین برای سلول مغزی در حال رشد خطرناک و مضر است مقدار ایده آل هموگلوبین A1C نسبت به افراد در سنین بالاتر بیشتر است. در ادامه مقادیر ایده آل و هدف هموگلوبین A1C در سنین مختلف آورده شده اند:

مقادیر ایده آل هموگلوبین A1C در سنین مختلف
بالای 18 سال	کمتر از 7 درصد
بین 18-12 سال	کمتر از 8 درصد
بین 12-6 سال	کمتر از 8/5 درصد
زیر 6 سال	کمتر از 9 درصد

» آیا آزمایش هموگلوبین A1C را باید در ساعات مشخصی از روز یا بصورت ناشتا انجام داد؟

آزمایش هموگلوبین A1C را می توان در هر ساعتی از شبانه روز انجام داد و نیازی به ناشتا بودن نمی باشد. همچنین نتیجه این آزمایش بر خلاف آزمایشهای شخصی قند خون ارتباطی با نوع تغذیه و فعالیت بدنی و یا وعضیت روحی شما در روز آزمایش ندارد؛ ولی اگر شما دچار هرگونه کسالت بیماری هستید بهتر است انجام آزمایش هموگلوبین A1C را به روز دیگری موکول کنید. زیرا این احتمال وجود دارد که آزمایش به طور کاذب بالا برود.

» تفاوت نتایج آزمایش هموگلوبین A1C در آزمایشگاههای مختلف

از آنجایی که روشهای اندازه گیری هموگلوبین A1C در آزمایشهگاههای مختلف متفاوت است، نتایج این آزمایش نیز متفاوت خواهد بود. به عنوان مثال در یک آزمایشگاه ممکن است نتیجه 6 درصد به عنوان نتیجه طبیعی و در دیگری به عنوان قند خون بالا طلقی شود. بنابراین همیشه با پزشک خود در مورد نتیجه آزمایش هموگلوبین A1C مشورت کنید و همچنین آگاه باشید که با تعویض ازمایشگاه ممکن است نتیجه آزمایش A1C نیز تغییر کند. پس همیشه یک آزمایشگاه مشخص را برای انجام این آزمایش در نظر بگیرید.

» آیا آزمایش هموگلوبین A1C می تواند جایگزین آزمایشهای روزانه شود؟

در پایان ذکر این نکته لازم است که آزمایش هموگلوبین A1C به هیچ عنوان جایگزین آزمایشهای روزانه شخصی قند خون نمی شود و نمی تواند به عنوان مثال آنرا مبنای اضافه یا کم کردن مقدار تزریق روزانه انسولین قرار داد. در واقع جهت کنترل موثر دیابت انجام مرتب آزمایش شخصی قند خون و نیز آزمایش هموگلوبین A1C هر 3-2 ماه یکبار، هر دو به یک اندازه از اهمییت برخوردارند.

» ارتباط آزمایش هموگلوبین A1C با عوارض دیابت

نمودار روبرو، احتمال بروز عوارض دیابت را بر حسب میزان HbA1c خون نشان می دهد.

Reyinopatia = عوارض چشمی
Nefropatia = عوارض پاها
Neuropatia = عوارض عصبی
Micro albuminuria = میکرو آلبومین

» منابع:

کتاب دیابت راه درمان، از مجموعه کتابهای "آموزش دیابت گابریک"

نظر بدهيد

جمعه 19 آذر 1389، ساعت 18:35

دسته بندي ها: هماتولوژی

اندازه گیری هموگلوبین A2

صفورا افضل نیا

يكي از تست هاي تشخيصي مهم جهت تأئيد وجود بتا تالاسمي مينور تعيين درصد هموگلوبين A2 مي باشد .هموگلوبين A2را می توان به روش های زیر اندازه گيری نمود:
- کروموتوگرافی تعويض يونی
   1-ستون ميکرو
   2-HPLC (کروماتوگرافی تعويض يونی کاتيونيک)
- الکتروفورزاستات سلولز همراه با الوشن
اندازه گيری هموگلوبين A2 با استفاده از ستون ميکرو
كروماتوگرافي تعويض يوني از انواع كروماتوگرافي هاي مايع – جامد بوده كه بر اساس واكنش متقابل گروههاي باردار مولكول هموگلوبين و رزين ، جداسازي صورت مي گيرد. بر روي رزين يونهايي وجود دارد كه قابل تعويض با يونهاي همبار خود در هموليزات مي باشند. در اين روش از رزين آنيونيك دي اتيل امينواتيل سلولز DEAE52 استفاده مي گردد.

اساس روش :
1-    تورم رزين با بافر و به تعادل رسيدن آن با بافر تا PH رزين به PH بافر برسد
2-    اضافه نمودن هموليزات به ستون
3-    جداسازي انتخابي اجراي نمونه بوسيله تغيير PH یا قدرت يونيك بافر
در اندازه گيري هموگلوبين A2 به روش كروماتوگرافي ستوني با استفاده ازستون ميکرومي توان از بافر گلایسين يا بافر تريس استفاده نمود.

1)    روش گلايسين : بافر اول تركيبي از گلايسين و سيانور پتاسيم (KCN) مي باشد و بافر دوم همان تركيب بافر اول به همراه كلرور سديم مي باشد كه با اضافه نمودن نمك به بافر دوم قدرت يوني آن افزايش يافته و ساير هموگلوبين ها را از ستون خارج مي سازد. PH رزين بايد توسط HCL يك مولار و به كمك PH متر طوري تنظيم شود كه پائين تر از نقطه ايزوالكتريك هموگلوبين A2 بوده و بالاتر از نقطه ايزوالكتريك ساير هموگلوبين ها باشد ، لذا بلافاصله پس از جذب هموليزات به روی رزين و اضافه نمودن بافر اول ، هموگلوبين A2 بصورت يك حلقه از ستون خارج مي شود ، سپس با اضافه كردن بافر دوم ، با افزايش قدرت يوني ، ساير هموگلوبين ها نیز از ستون خارج مي شوند.

2)    روش تريس : روش پيشنهادي NCCLS مي باشد. از محلول ذخيره تريس سه بافر با PH 5/8 ، 3/8 ، 7 به كمك HCL غليظ تهيه مي گردد. جداسازي در اين روش بر اساس تغيير در PH بافر صورت مي گيرد. در اين روش PH بافر دوم ( 3/8 ) بسيار مهم مي باشد ( در اين PH هموگلوبين A2 از ستون خارج مي شود )
   اين روش بدليل استفاده از بافرهاي متعدد ( 3 بافر ) در آزمايشگاهها كمتر مورد استفاده            قرار مي گيرد. قابل ذكر است كه درصد هموگلوبين A2 با استفاده از بافر تريس مختصري پائين تر از روش استفاده از بافرگلایسین میباشد.هم چنین در مقایسه با روش تريس ، بافر گلایسين حساسيت كمتري به تغييرات مختصر PH دارد.

با تهيه رزين با بافر گلايسين و PH مناسب جهت جداسازي هموگلوبين A2 مي توان نمونه هايي كه حاوي هموگلوبين S میباشند را نيز جدا كرد. ( طول رزين داخل ستون بايد افزايش يابد )
بدليل عدم ساخت رزين و بافر در آزمايشگاهها مراحل كنترل كيفي آن ذكر نميگردد.

اکثركيت هاي اندازه گيري هموگلوبين A2 موجود در ايران بر اساس كروماتوگرافي تعويض يوني با استفاده از بافر گلايسين مي باشد که جدا سازی هموگلوبين A2 بافر دوم به کمک بافر اول يا همان محلول Developer صورت می گيرد.با تهيه لولـه تـوتال ( آب مقطر به همراه هموليزات ) بجای استفاده از بافر دوم درصد هموگلوبين A2 محاسبه مي گردد.

روش كار : با توجه به دستورالعمل درون كيت مي باشد لذا از ذكر آن خودداري مي گردد.
3)    *دستور العمل داخل کیت باید بدقت خوانده شود.

تهيه نمونه : خون به همراه ماده ضد انعقاد EDTA مناسب مي باشد. حداكثر زمان نگهداري خون در دماي چهار درجه ( يخچال ) 8 روز مي باشد . بهتر است هموليزات تازه و در روز آزمايش تهيه شود.

* نكات مهم در نقل و انتقال كيت هموگلوبين A2

1-    رعايت زنجيره سرد ( در مورد كيت هايي كه بايد حتما" در يخچال نگهداري شوند )
2-    بررسي صاف بودن ستونهاي داخل كيت ( سر و ته نبودن ستونها )

*   رعايت نكات زير در هنگام اندازه گيري هموگلوبين A2 توصيه مي گردد:

1- در صورتي كه ژل داخل ستونها تغيير رنگ داده باشند نبايد مورد استفاده قرار گيرند
2- قبل از استفاده ازستونها و بافر بايد حتما" به دماي اتاق برسند. (در مورد کيت هايی که در دمای يخچال نگه داری می شوند)
3- بهتر است ازپي پت پاستور تميزو يا سمپلربا نوك نو جهت مخلوط نمودن رزين داخل ستونها با بافر و حل شدن حبابهای هواي داخل رزين استفاده نمود.
4- ستونها بايدا زيك Flow rate مناسب برخوردار باشند ، 10-20 5- قبل از تهيه هموليزات بايد نمونه خون تام كاملا" مخلوط شود .
6- پس از تهيه هموليزات بهتر است سريعتر كروماتوگرافي انجام شود ( پس از ليز كامل گلبول هاي قرمز )
7- قبل از نمونه گذاري به هيچ وجه نبايد رزين خشك شود. به محض اينكه محلول روِیی رزين خارج شد بايد هموليزات به ستون اضافه شود.
8-از سمپلر کالبیره باید جهت برداشت نمونه خون، بافرو همولیزات استفاده نمود.
9-باید از لوله های مدرج استاندارد جهت جمع آوری هموگلوبین A2 از ستون و تهیه لوله توتال استفاده نمود.در صورت عدم دسترسی به لوله های فوق لوله های معمولی را به روش دستی (قلم الماس ،ماژیک) مدرج نمائید.
10- افزودن هموليزات بايد به آرامي و درست در سطح رزين صورت گيرد و سطح آن نبايد در هنگام نمونه گذاري آسيب ببيند.
11- بهتر است از يك نوك سمپلر جهت ریختن هموليزات بداخل ستون و لوله توتال استفاده شود .
12- به محض جذب شدن هموليزات برروی رزين بايد بلافاصله بافر اضافه شود.
13- اگر قبل از جذب كامل هموليزات برروی رزين، محلول بافر ريخته شود باعث كاهش كاذب هموگلوبين A2 مي گردد.
14- بايد دقت شود تمامي بافر اضافه شده از ستون خارج شود.
15- قبل از خواندن جذب نوري ، بايد لوله A2 و توتال كاملا" مخلوط شوند.
16- بايد از يك اسپكتروفتومتر كاليبره جهت خواندن جذب نوري لوله ها استفاده شود.
17- بايد از يك نمونه که هموگلوبين A2 آن مشخص شده است(يا در صورت دسترسی به کنترل تجاری) به عنوان نمونه كنترل در هر سری كاري استفاده گردد.
در صورتی که نمونه کنترل در محدوده مورد انتظار بخواند ، نيازی به انجام نمونه های بيماران بفرم دوتايي نمی باشد.

دامنه مرجع:
در کتب مرجع پیشنهاد میگردد که هر آزمایشگاه دامنه مرجع خود را با استفاده از حداقل 20 نمونه خون فرد سالم (هموگلوبین واندکس های گلبولی طبیعی ) بدست اورد و تفسیر نتایج هموگلوبين A2در مقابل این دامنه صورت گیرد.قابل ذکر است که دامنه مرجع ممکن است مختصری در روش های مختلف اندازه گیری هموگلوبين A2ودر بین آزمایشگاهها متفاوت باشد. (دامنه مرجع ممکن است در روش HPLC 0.1-0.2% بالاتر باشد.)
بطور معمول دامنه مرجع هموگلوبين A2 برطبق توصیه NCCLS، 5/3-5/1%          می باشد در حالی که کتاب خون شناسی   Dacie3/3-2% را پیشنهاد میکند. در ایران نیز بنظر می رسد که دامنه پیشنهادی فوق قابل قبول تر باشد.
در نهایت بدنبال تعین دامنه مرجع هم ،هنوز مشکلاتی در تفسیر نتایج لبه مرزی Border line وجود دارد.دراین موارد تکرار نتایج نیز ممکن است0.1-0.2% تفاوت نشان دهد.طبق پیشنهاد کتاب خون شناسیDacie بهتراست نتایج 3.4-3.7% هموگلوبین A2 بعنوان لبه مرزی در نظر گرفته شود و هموگلوبین A2 در همان نمونه ویک نمونه مجدد تازه تکرار شود.
* تفسیر نتایج هموگلوبین A2 باید در کنارشمارش گلبولهای قرمز، میزان هموگلوبین، اندکس های گلبولی وبررسی گسترش خون محیطی فرد صورت گیرد.در نهایت در موارد مشکوک و لبه مرزی باید بررسی فامیلی و آزمایش های تکمیلی نظیر جدا سازی زنجیره ها وبررسی DNA صورت گیرد.

دامنه مرجع%    تفسیر
7<    - وجود هموگلوبین A2به تنهائی بسیار نادر است
- موارد نادر موتاسیونهای β تالاسمی
7-3.8    - صفت β تالاسمی- هموگلوبین ناپایدار
- صفت هموگلوبین S- آنمی داسی شکل- آنمی مگالوبلاستیک
3.7-3.4    - فقر اهن بسیار شدیدهمراه با صفت β تالاسمی
- همراهی واریانت های زنجیره دلتا( ς ) با صفت β تالاسمی
- تاثیر متقابل تالاسمیα و β
- موتاسیونهای نادر β تالاسمی
- حضور هموگلوبین S (در این مورد صحت اندازه گیری هموگلوبین A2مشکل می    شود )
- تاثیر متقابل تالاسمیα و هموگلوبین S
- خطاهای آنالیتیکال(آزمایش باید تکرار شود)
3.3-2    - فرد طبیعی
- دلتا بتا ( ς β)تالاسمی(اگر هموگلوبین F بالا باشد)
- موارد نادر صفت β تالاسمی(شامل همراه شدن β با دلتا تالاسمی و α و β تالاسمی)
صفت αتالاسمی
2>    - دلتا بتا ( ς β)تالاسمی(اگر هموگلوبین F بالا باشد)
- صفت αتالاسمی
- بیماری هموگلوبین H
- حضور واریانت های زنجیره دلتا
- این متد برای اندازه گیری هموگلوبین A2 اختصاصی نیست بطوری که بسیاری از هموگلوبین های همبار با هموگلوبین A2نیز از ستون خارج می شوندکه شامل هموگلوبین C,E,O arab و بعضی از واریانت های هموگلوبین A2 (A'2)و زنجیره دلتا میباشند. لذا هموگلوبین A2از این هموگلوبین ها قابل تفکیک نیست.
- در مواردی که هموگلوبین A2 بیشتر از 7% می باشد باید به وجود هموگلوبین های C,E,O arab شک نمودکه همراه با هموگلوبین A2از ستون خارج می شوند.در این مورد نیاز به بررسی تکمیلی نظیر الکتروفورز هموگلوبین در PH=8.4و PH=6-6.2 و بررسی فامیلی می باشد.
- اگرتمامی همولیزات اضافه شده یکباره از ستون پاِیین آید ،باید به وجود سایر هموگلوبینوپاتی ها نظيرهموگلوبین S یا Dو G و یا هموگلوبین E,C شک نمود.
- اندازه گیری هموگلوبین A2به روش کروماتوگرافی ستونی نباید در بیمارانی که اخیرا خون دریافت کرده اند صورت گیرد.

در صورت وجود هموگلوبین A2 بیش از 7% در کروماتوگرافی ستونی مراحل زير می بايست انجام گيرد:
1- انجام الکتروفورز استات سلولزدر  PH=8.4تاييد وجود باند پر رنگ در ناحیه هموگلوبین A2
2- انجام الکتروفورزسیترات اگار در PH=6-6.2
      الف)در صورت مشاهده باند در منطقه هموگلوبین C بیمار هموگلوبین C دارد که مقدار بدست آمده برای هموگلوبین A2مجموع هموگلوبین A2و C است.
      ب)در صورتيکه باندی در منطقه هموگلوبین C دیده نشود  بیماراحتمالا هموگلوبین E ياO دارد که جهت تاییدوجود هموگلوبين E ، آزمایش رسوب با ایزوپروپانول انجام می گردد.
       ج) در صورت مشاهده باندی در منطقه هموگلوبین S  نمونه ممکن است حاوی هموگلوبینSيا   Harlem –C باشد، که جهت تایید وجود هموگلوبين S تست حلالیت انجام می گردد.
        د) اگر باندی در منطقه بین محل نمونه گذاری وباند هموگلوبین S دیده شود  نمونه حاوی هموگلوبین O arab خواهد بود.

Anode(+)

       ……..   C

                                                  C-Harlem..........    S
              ………. O arab
                                                         .......................Origin

    D,E,G,Lepore,H,I,N,J    ............A

    Barts................F

( Cathode(-

تصوير شماتيک جدا سازی هموگلوبين ها در الکتروفورز سيترات آگار

اندازه گيری هموگلوبين A2به روشHPLC

در اين روش از ستون های تعويض کننده کاتيونی استفاده می گردد و دارای دقت و صحت قابل قبول می باشد.پس از جدب هموليزات در ستون ،با تغير قدرت يونی بافرواريانت های هموگلوبين قابل جدا سازی می باشند.هموگلوبين ها براساس شارژ الکتريکی خود در زمان مشخصی Retention Time ازستون خارج می گردنند،که مبنای جدا سازی اين متد می باشد.
مزايا:
- حجم کم نمونه( در حدود 5ميکرو ليتر)
- زمان کوتاه اندازه گيری
- تعيين در صد هموگلوبين A2,Fوبسياری از واريانت های هموگلوبين در هر سری کاری) هموگلوبين های S,C قابل جداسازی اند)

معايب :
-هموگلوبين Lepore ,Eبطور همزمان با هموگلوبين A2از ستون خارج می شوند.در اين موارد بايد از روش های تکميلی تائيد کننده استفاده گردد.
- هموگلوبين Dايران با هموگلوبين A2همزمان از ستون خارج می گردنند
-هزينه بالا

الکتروفورزاستات سلولز همراه با الوشن

بدنبال الکتروفورز استات سلولز وجداسازی باند ها،منطقه هر باند بريده شده و عمل الوشن در مجاورت آبمقطر صورت خواهد گرفت . با خواندن جذب نمونه در مقابل لوله شاهد در طول موج 415 نانومتر درصد هموگلوبين تعيين می گردد.
قابل ذکر است که اين روش جهت تعيين درصد هموگلوبين A2 درحضور ساير هموگلوبين های همبار با هموگلوبين A2 از صحت مناسب برخوردار نمی باشد.

نظر بدهيد

شنبه 13 آذر 1389، ساعت 13:44

دسته بندي ها: هماتولوژی

Fهموگلوبين

صفورا افضل نیا

عبارتند :Fسه روش رايج اندازه گيری کمی هموگلوبين

1-روشهای مقاومت نسبت به قليا

2-کروماتوگرافی : ستونی -HPLC

3-روشهای ايمونولوژيک

¤ روش مقاومت قليا بدليل داشتن عدم دقت وصحت مناسب در دامنه 2-40درصدبطور گسترده در آزمايشگاهها مورد استفاده قرار میگيرد.

روش پيشنهادی NCCLS روش Betke می باشدکه قابل قبول ترين روش ، برپايه مقاومت قليايی می باشد.در اين روش پس از تبديل هموگلوبين به سيان مت هموگلوبين (به کمک محلول درابکين) با اضافه نمودن يک قليا قوی، و بدنبال آن توقف فرايند دناتوره شدن با اضافه نمودن محلول سولفات آمونيم ، هموگلوبين F اندازه گيری می گردد.

قابل ذکر است که روش Singer بدليل نياز به نمونه کمتر ومراحل ساده تر می تواند جايگزين مناسبی باشد ، ولی بايد توجه نمود که جهت مقاديرهموگلوبين F کمتر از 5 درصد از صحت لازم برخوردار نيست .(هم چنين عدم دقت آن نيز کمتر است)

از مزايای تبديل هموگلوبين به سيان مت هموگلوبين در روش بتکه، عدم افزايش کاذب هموگلوبين F در افراد سيگاری است.(بدليل افزايش ميزان کربوکسی مونوکسی هموگلوبين مقاوم به قليا در اين افراد)

روش Jonxis &Visser برای مقادير هموگلوبين Fبالای 50 درصد و خون بند ناف مناسب می باشد.در اين روش افزايش مقاومت هموگلوبين F به دناتوره شدن توسط قليا، با مشاهده تغييرات جذب نوری در طول موج 576 نانومتر که با افزودن هيدروکسيد امونيوم حاصل می گردد ، قابل سنجش است.

نکته: بدليل آنکه محدوده طبيعی هموگلوبين F وابسته به نوع روش اندازه گيری می باشد، لذا هر آزمايشگاه می بايست بر اساس روش مورد استفاده ، دامنه طبيعی را با استفاده از نمونه 20-30 فرد نرمال تعيين نمايد (بخصوص در صورت استفاده از روش Singer)

¤ روش کروماتوگرافی ستونی در مورد مقادير هموگلوبين F بيشتر از 40 درصد کاربرد دارد.

¤ روش های ايمونولوژيک (راديو ايمونواسی يا راديال ايمونو ديفيوژن ) در مورد مقادير هموگلوبين F کمتر از 2درصد کاربرد دارد.

روش اندازه گيری هموگلوبين F در تمامی کتب مرجع موجود است لذا از ذکر مراحل آن خوداری می گردد.

منابع خطا (روش بتکه) :

1- پیپت کردن نادرست

2-رعايت نکردن دقيق زمان (زمان دو دقيقه برای عمل دناتوره شدن بسيار مهم است) بهتر است از کرونومتر استفاده گردد.

3-مخلوط کردن نا کافی

4-طول موج نامناسب فتومتر، فتومتر غير کاليبره

5- کدورت هموليزات تهيه شده

6-غلظت نامناسب سود وسولفات آمونيم. در صورت استفاده از غلظت نامناسب سود تا 25 درصد از هموگلوبين F در مرحله دناتوره شدن ويا رسوب از بين می رود.

7- استفاده از معرف های کهنه

- سود:حداکثر پايداری سود تا 30 روز است ، ولی نبايد در صورت وجود هر گونه کدورت يا رسوب نيز استفاده گردد.

- سولفات آمونيم :محلول سولفات آمونيم حداقل برای سه ماه پايدار است ، در دمای 20-25 درجه قابل نگه داری است. کريستال های حل نشده در ته ظرف بايد درطول مدت نگه داري قابل مشاهده باشد.

8- استفاده از کاغذ صافی نامناسب

بايد از کاغذ صافی واتمن شماره 1 ويا 42 استفاده گردد.

کنترل کيفی

- تفاوت بين خوانده های دو تايی در هموگلوبين F کمتر از 5 درصد نبايد از 5/0درصد تجاوز کند.

- تفاوت بين خوانده های دو تايی در هموگلوبين Fبين 5-15 درصد نبايد از 1 درصد تجاوز کند.

- تفاوت بين خوانده های دو تايی در هموگلوبين F بالاتر از 15درصد نبايد بيش از 2درصد باشد.

نکته :

* در صورتی که در الکتروفورز هموگلوبين باندی در منطقه F ديده شود، اما در روش شيميايی ميزان هموگلوبين F طبيعی باشدبايد به وجود مت هموگلوبين A شک نمود.

*در مواردی که در الکتروفورز هموگلوبين باندی در منطقه F ديده می شود (درصد آن بالاتر از حد طبيعی باشد)حتما بايد به روش شيميايی درصد آن تاييد گردد.

نظر بدهيد

شنبه 13 آذر 1389، ساعت 13:33

دسته بندي ها: هماتولوژی

مطالب قدیمی‌تر

صفحه نخست

خوراک خوان Rss

درباره ...


	این وبلاگ صرفا برای آشنا کردن عموم با رشته علوم آزمایشگاهی طراحی شده

مديريت

دسته‌بندي‌ها


	آزمایشگاه (47) ایمنی شناسی (2) بیوشیمی (3) پزشکی (20) تغذیه (1) جالب (18) ژنتیک (1) علمی (1) مذهبی (5) هماتولوژی (10)

آمار


	بازديد كل: 34338 بازديد امروز: 15 بازديد ديروز: 82 تعداد مطالب: 110

(زمان صرف شده براي توليد صفحه : 0:0.920)